Küresellesme?
Küresellesme, ekonomik, sosyal, teknolojik, kültürel, politik ve ekolojik
açilardan global düzeyde entegrasyon ve dayanismanin
artirilmasi anlamina gelir (http://tr.wikipedia.org).
Küresellesme kavrami
pek çok sorunu da beraberinde getirmistir. Bu sorunlarin
belki de en üstüne yerlesen kimlik ve farkliliklarin yeniden kesfini, 1492’de
Cenova’li denizcinin buldugu Yeni Dünya ile iliskilendirmek dogru bir yaklasim
olabilir. Çünkü; “Kolomb’ un kesfi yalnizca basit bir kesif -zaten orada olani
bulmak anlaminda- degil, ayni zamanda yeniden bir kesifti. Kolomb’ un en güçlü
kesfi, bir gizi; bir yandan taninmayi isterken bir yandan da dolaysiz
formülasyona karsi direnen bir gizi kesfetmesiydi: Ötekiligin ve bunun
bilgisinin, ötekiligin ve kisisel kimligin olusturulmasinin, ötekiligin ve
ondan yabancilasmanin, ötekiligin ve kollektif kimligin pekistirilmesinin,
ötekiligin ve ona bagimli olmanin, ötekiligin ve etik bütünlügün paradokslarinin
gizi” (Connolly, 1991: 255).
Gerçekten de 15.ve 16.yy.’ larda yeni ticaret yollarinin
bulunmasi amaciyla yapilan kesifleri ve sonrasinda yasananlari basit bir kesif
sözcügü ile geçistirmek haksizlik olurdu. Yeni Dünya’nin kesfinde yasananlari, kendini temsil
edebilmek için varolan kültüre nüfus etme gayreti içindeki ötekine karsi direnç
gösteren diger tikel kimliklerin mücadele etmesi seklinde ifade etmek
mümkündür. Bu direncin siddeti kültürlerin katiligi veya hosgörülügünün
derecesi ile paralellik gösterir.
Küresellesme kavrami bazen dünya toplumlarinin birbirine
benzeme süreçlerini, buna bagli olarak tek bir global kültürün ortaya
çikmasini; bazen de topluluklarin ve kimliklerin kendi farkliliklarini ifade
etme ve tanimlama sürecinde kullanilabilmektedir.... aslinda bu iki nitelikte,
globallesen kültürel yapilar ile farkliliklari, yerelligi ve tikelligi yasama
geçiren kültürel pratiklerin eszamanliligi, beraberligi ve birbirlerini
tamamlayiciligi, küresellesme sürecinin tam da kendisidir (Köse, 2003:
b.a.).
Günümüzde geleneksel toplum yapilarinin tek düzeligini ve
içe kapanikligini degismeye zorlayan sinir ötesi etkiler artik tüm zamanlarda
olmadigi kadar dayatmaci olmaktadir. Bu durum degisik kültür ögelerine sahip
toplum kesimlerinin folklorik anlamda birbirlerini tanimalari ve karsilikli
etkilesimleri sonucu birbirlerine benzesmeleri ile ortaya çikan yeni bir
evrensel kimlik anlayisini beraberinde getirmektedir. Ayni zamanda gruplara,
kendi özgül fooarkliliklarini ötekilere anlatabilme ve isteklerini evrensel
düzlemde ifade edebilme firsatini da sunmaktadir.
Farkli zaman ve mekanlarda degisik sekillerde ortaya çikan
küresellesme birbirinden bagimsiz pek çok süreci de içermektedir. Ayni zamanda
bu süreçler, çok yönlü ve birbiriyle çelisen bir tabiata sahiptir. Küresellesme
süreçlerinin bu farkli ve paradoksal niteligi küresel kimliklerin yanisira
küresel, bölgesel, ulusal ve yerel alanlarin sekillendirilmesi ve yeniden
düzenlenmesinde etnik ve dini kimliklerin yeniden önem kazanmasi gibi muhtelif
düzeylerde kümelesen yeni kimliklerin olusmasina yol açmaktadir. Bu egilimlere
paralel olarak, cemaat ve aidiyet karsisinda kimlik ve bireysel özgürlük,
üyelik karsisinda adalet, çesitlilik ve çogulculuk, kollektif kimlikler ve din
ile özel kamusal alanlarin degisen görünümü gibi küresellesmenin ortaya
çikardigi teorik tartismalar yeniden önem kazanmaktadir (Çapçioglu,
2003: 281).
Diger bir deyisle globallesme, bilimde, teknolojide,
ekonomide, politikada, kültür ve sanatta yer kürenin yakinlasmasi ve bir bütün
olarak algilanmasi olarak anilir. Sinir çizgilerinin siliklestigi bu süreçte
ekonomi ve politika konulari biraz öne çikmis görünse de görünenin ardindaki
özbilinç ve deger kavramlari bu yakinlasmanin gerisindeki esas meseleyi
olusturarak birlesme çizgilerinin belirginlesmesi veya transparan hale
gelmesinde belirleyici rol üstlenirler. Degerlerin yüklenmedigi bir ekonomi,
siyaset veya teknolojinin tekil ya da birlikte ne kadar birlestirici rol
oynayabilecegi hala pozitivist ve antipozitivist bilim paradigmalarinca
diger bir tartisma konusu olmaya devam eder.
Kaynak: igdebel.com |